Château du Clos Lucé ziyaretçi rehberi — ziyaret etmeden önce bilmeniz gereken her şey

Bir bakışta

Leonardo da Vinci'nin Clos Lucé'daki Son Yılları

1516'da Kral I. François, o sırada 64 yaşında olan Leonardo da Vinci'yi İtalya'dan ayrılıp Fransa'ya yerleşmeye davet etti ve ona bugün Château du Clos Lucé olarak bilinen malikâneyi ikametgâh olarak verdi. Leonardo, sadık çırağı Francesco Melzi'nin de aralarında bulunduğu küçük bir maiyetle Alpleri aştı ve defterleri, eskiz kitapları ve en ünlü üç tablosuyla — Mona Lisa, Azize Anne ile Meryem ve Çocuk, ve Vaftizci Yahya — geldi. Kral ona 'Kralın başressamı, mühendisi ve mimarı' unvanını ve yedi yüz altın ekü emekli maaşı bağladı; bu düzenleme, François I'in yaşlanan ustayı uzaktan çalıştırmak yerine yakınında tutmayı ne kadar açıkça arzuladığını gösteriyordu. Malikâne, kraliyet Château d'Amboise'dan yalnızca birkaç yüz metre uzaktaydı ve gelenek, iki evin bir yeraltı geçidiyle bağlı olduğunu söyler.

Leonardo'nun Château du Clos Lucé'daki üç yılı sessiz bir emeklilik değildi. Mühendislik ve mimari projeler üzerinde çalışmaya devam etti, makineler ve mekanizmalar çizdi ve gösteri yeteneğini sarayın şenliklerine adadı. 2 Mayıs 1519'da bu odasında ölene dek malikânede yaşadı ve çalıştı. Ölümünde kitaplarını, çizimlerini, eskizlerini ve el yazmalarını, bunları İtalya'ya götürüp defterleri koruyan Francesco Melzi'ye bıraktı. Bugün şatonun icat modellerini mümkün kılan, işte bu günümüze ulaşan çizimlerdir ve tüm ziyarete tek bir belgelenmiş ikametgâha dayanan sıra dışı bir sağlamlık kazandıran da bunlardır.

Evin İçi — Leonardo'nun Odaları ve Rönesans İç Mekânları

Château du Clos Lucé malikânesi, pembe tuğla ve soluk tuffeau taşından yapılmış on beşinci yüzyıldan kalma bir evdir; zarif cephesi, Leonardo'nun günlerinde Loire'ın tipik örneğidir. İçeride, Rönesans odaları sanatçının gerçekten yaşadığı yılları çağrıştırmak üzere restore edilmiştir; odak noktası, 2 Mayıs 1519'da öldüğü yatak odası ve evin alt kısmında çalıştığı stüdyodur. Belirli, belgelenmiş üç yıllık bir ikametgâha bağlı odalarda yürümek, şatoya başka yerlerdeki daha genel 'dönem' restorasyonlarının çoğunda eksik olan bir doğrudanlık kazandırır: bunlar hayal edilmiş bir Rönesans iç mekânı değil, belirli bir günde sona eren belirli bir kiracılığın odalarıdır.

Ev halka ilk kez 1954'te açıldı ve sahibi olan Saint-Bris ailesi, o günden beri onu restore edip koruyor. Malikânenin başka yerlerinde, daha fazla Rönesans dönemi odası ve dekoratif düzenlemeler, kraliyet himayesi altındaki günlük yaşamın resmini tamamlıyor: panelli kabul salonlarından Leonardo ve maiyetinin bir araya geldiği daha samimi mekânlara kadar. Malikâne, daha büyük bir Loire şatosunun gerektirdiği çok saatlik bir taahhüt olmadan iyice görülebilecek kadar kompakttır; bu da birçok ziyaretçinin onu, kısa bir yürüyüş mesafesindeki kraliyet Château d'Amboise ile aynı gün rahatça birleştirmesinin nedenlerinden biridir. Önce odaları, ardından yeraltı galerilerini ve açık hava parkını görmek, ziyarete doğal bir düzen verir: önce insan ve evi, sonra onlardan akan fikirlerin genişliği. Bu, aksi halde makineleriyle tanımlanan bir mekâna sessiz ve insani bir başlangıçtır.

The Underground Galleries

Château du Clos Lucé malikânesinin altında, bir dizi yeraltı galerisi, Leonardo da Vinci'nin defterlerindeki eskizlerden yeniden inşa edilmiş icatlarının ve mekanizmalarının yaklaşık kırk modelini sergiliyor. Bu, parkta dışarıda duran büyük ölçekli yapılardan çok daha geniş bir mühendislik hayal gücü taramasıdır: erken bir helikopter benzeri hava vidasından inşaat, tekstil üretimi, savaş ve çalışma hayatı boyunca onu meşgul eden gündelik mekanik sorunlara yönelik cihazlara kadar uzanır. Buradaki modeller onun kendi çizimlerinden inşa edilmiştir; böylece on altıncı yüzyılda asla sayfadan çıkmamış fikirler nihayet üç boyutlu olarak görülebilir, gözle incelenebilir ve diyagramlar değil çalışan nesneler olarak anlaşılabilir.

Yeraltındaki ölçek ve ortam, yukarıdaki parktan bilinçli olarak farklıdır. İçeride, daha samimi bir galeri formatında modeller, üzerine tırmanmak için değil yakından incelemek için düzenlenmiştir; bu, daha yavaş ve detay odaklı bakışa uygundur ve bir mekanizmanın nasıl hareket etmesi gerektiğini izlemeyi seven ziyaretçileri ödüllendirir. Yakınlardaki ek sergi alanı, Leonardo'nun ressam ve mimar olarak çalışmalarını inceler ve yeraltı galerilerine, parkın daha salt mekanik ve uygulamalı odağından daha geniş bir küratöryel rol kazandırır. Yukarıdaki restore edilmiş odalarla birlikte galeriler, ziyaretin iç mekân yarısını ve Loire havası bozarsa doğal sığınağı oluşturur. Leonardo'nun fikirlerinin bu kadar çoğunu tek bir dizide görmek, sanat, anatomi, mühendislik ve mimari arasında bunları asla ayrı uğraşlar olarak görmeden hareket eden bir zihnin kapsamını kavramanın en net yoludur.

Makine Parkı — Leonardo'nun İcatları Tam Ölçekte

Château du Clos Lucé'nin parkı, mekânın imza özelliğidir ve Loire Vadisi'nin en uygulamalı şatosu olarak anılmasının nedenidir. Peyzajlı bir bahçe olarak düzenlenmiş olup, Leonardo da Vinci'nin kendi eskizlerinden tam boyutta inşa edilmiş büyük ölçekli makinelerden oluşan bir kültür rotası barındırır — bunların arasında zırhlı tank, hava vidası ve defterlerinden alınan diğer yapılar yer alır. Koruma odaklı bir müze sergisinden farklı olarak, bunların çoğu özellikle kullanılmak üzere inşa edilmiştir: ziyaretçiler üzerine tırmanabilir, bir mekanizmayı çevirebilir ve makineleri elle çalıştırabilir; bir ipin arkasından izlemek yerine. Bu, defterlerdeki soyut dehayı bir çocuğun itebileceği, çekebileceği ve üzerine tırmanabileceği bir şeye dönüştürür.

Arazi ayrıca, Leonardo'nun resimlerini tam boyutta yeniden üreten kırk yarı saydam tuval taşır; ağaçların ve çimenlerin arasına yerleştirilmişlerdir, böylece sanatı ve mühendisliği aynı açık havayı paylaşır. Makinelerin yanında, her birinin amacını ve tasarımının ardındaki mantığı açıklayan ses istasyonları bulunur ve herhangi bir akıllı telefonda kullanılabilen ücretsiz bir artırılmış gerçeklik uygulaması, birkaç yapıyı ekranda canlandırarak mekanizmaları hareket halinde animasyonla gösterir; böylece ziyaretçiler nasıl çalışmalarının beklendiğini görebilir. Park açık havada olduğu ve gerçek bir alan kapladığı için, kuru ve ılıman hava deneyimde belirgin bir fark yaratır; açılıştan sonraki ilk saat, arkanızda kuyruk olmadan makineleri çalıştırmak için genellikle en sakin dönemdir. Leonardo'nun fikirlerinin sayfadan çıkıp gün ışığına adım attığı yer, her yerden çok burasıdır.

Leonardo, Amboise ve Mezarının Sırrı

Château du Clos Lucé'nin hikâyesi, Leonardo da Vinci'nin 2 Mayıs 1519'da burada vefat etmesiyle sona ermez. Geleneksel olarak, bugün birkaç yüz metre ötedeki komşu kraliyet şatosu Château d'Amboise'ın bahçesindeki Saint-Hubert şapelinde yattığı kabul edilir; bu da özellikle Leonardo'nun hikâyesine ilgi duyanlar için Clos Lucé ziyaretinin doğal bir uzantısıdır. Bu iddianın ardındaki dürüst tarih, basit bir plaketin anlattığından çok daha katmanlıdır. Leonardo ilk olarak şato arazisindeki Saint-Florentin koleji kilisesine defnedilmişti; bu kilise daha sonra bakımsız kalarak on dokuzuncu yüzyılın başlarında yıkıldı ve içindeki mezarlar dağıldı, kalıntıları onlarca yıl boyunca kayboldu.

1863'te yazar ve amatör arkeolog Arsène Houssaye, eski kilisenin bulunduğu alanı kazdı ve kısmi harfler taşıyan bir mezar levhasının parçalarıyla birlikte bir iskelet ortaya çıkardı; bu harfleri Leonardus Vinci adının kalıntıları olarak yorumladı. Bu kalıntılar 1874'te Saint-Hubert şapeline nakledildi ve bugün bir işaret, mezarın yerini gösteriyor. Tarihçiler ve bilim insanları o günden beri bu kimliklendirmeyi tartışıyor; şapelin kendi tabelaları da burayı kesin bir gerçek olarak değil, varsayılan mekân olarak tanımlıyor. Bu dürüstlüğü yanınızda taşımak, mezarı kesin bir gerçek gibi görmekten daha değerlidir; ancak bu belirsizlik, Leonardo'nun gerçekten yaşadığı ve öldüğü odalardan henüz çıkmış biri için hâlâ içten bir duygu uyandıran bu durağın değerinden pek bir şey eksiltmez. İki mekân birlikte görüldüğünde, tek bir Rönesans hikâyesini tamamlar.

Çocuklarla Ziyaret

Château du Clos Lucé, Loire Vadisi'nin aileler için en uygun şatosu olarak sürekli derecelendirilir ve bunun nedeni makine parkıdır. Leonardo da Vinci'nin çizimlerinden inşa edilmiş gerçek boyutlu, elle dokunulabilir yapılar, erişilebilir seviyede ayarlanmış ses istasyonları ve ücretsiz artırılmış gerçeklik uygulamasının birleşimi, çocuklara uzun tarihi plaketler okumaya bağımlı olmayan, onun fikirlerine dokunsal bir yol sunar. Bir çocuğun hava vidasını çevirmekten ya da tanka tırmanmaktan keyif alması için Leonardo'nun kim olduğunu bilmesine gerek yok; oyun başladıktan sonra tarih genellikle doğal olarak takip eder. Bu fiziksel, keşfe dayalı nitelik, ziyareti çoğu tarihi evin "bak ama dokunma" deneyiminden ayıran şeydir.

Sezonluk etkinlikler, aileler için başka bir katman daha ekler. Resimli bir aktivite kitapçığı, ziyareti ev ve park çevresinde bir dizi bulmaca ve yönlendirmeye dönüştürür; çocuklara aksi takdirde yanından geçip gidebilecekleri odalara ve makinelere yakından bakmaları için bir neden verir ve Fransız okul tatillerinde küçük ziyaretçiler için kostümlü, hikâye anlatımlı rehberli turlar sıklıkla sunulur. Bunlar değişebilen sezonluk bir programa göre işlediğinden, belirli bir program gününüz için önemliyse seyahatten önce güncel tarihleri kontrol etmekte fayda var. Ancak temel deneyim — restore edilmiş odalar, yeraltı galerileri ve her şeyden önce açık hava makine parkı — sezonluk program olsun ya da olmasın, yılın her açık gününde aileler için işe yarar. Ziyaretin büyük kısmı gerçek zeminde açık havada geçtiği için, rahat ayakkabılar ve hava koşullarına uygun kıyafetler burada çoğu şatodan daha önemlidir.

Konum ve Ulaşım

Château du Clos Lucé, Loire Vadisi'nin Indre-et-Loire bölgesindeki Amboise kasabasının içinde, kraliyet Château d'Amboise'dan yaklaşık dört ila beş yüz metre uzaklıkta yer alır. İkisi, tarihi merkezden geçen, yaklaşık on dakikalık kolay, düz ve iyi işaretlenmiş bir yürüyüşle bağlanır; bu da Clos Lucé'yi bölgede aynı gün ikinci bir mekânla birleştirmek için en uygun şatolardan biri yapar. Gelenek, I. François'nın bir zamanlar iki şato arasında yeraltı geçidinden gittiğini söyler; bu geçit mekânın efsanesinin bir parçasıdır, ancak bugün herkes bu yolculuğu, kasabanın en güzel bölgelerinden birinde kafelerin ve dükkân vitrinlerinin önünden geçen yer üstü yürüyüşle yapar.

Tours'dan Amboise, doğuda yaklaşık yirmi beş kilometre uzaklıktadır; bölgesel trenle veya arabayla yaklaşık yirmi dakika sürer ve Loire hattında trenler oldukça sık çalışır. Amboise'ın tren istasyonundan şato, kasaba içinden yaklaşık yirmi dakikalık bir yürüyüş veya kısa bir taksi yolculuğudur. Paris'ten en hızlı rota, Paris Montparnasse'dan Tours veya Saint-Pierre-des-Corps'a giden ve bir saatten biraz fazla süren yüksek hızlı TGV, ardından Amboise'a kısa bir bölgesel bağlantıdır; birkaç Intercités treni de daha doğrudan Amboise'a gider. Araçla gelenler girişe yakın ücretli bir otopark bulacaktır, ancak yüksek sezonda kasabanın merkezi otoparkları hızla dolar; bu nedenle erken varış, hem park yeri hem de daha sakin bir ziyaret için yardımcı olur. Nasıl gelirseniz gelin, son kısım Amboise'ın eski kentinde keyifli bir yürüyüştür.

Sıkça sorulan sorular